Znajomość środków językowych, nazywana również po angielsku Use of English, to część egzaminu ósmoklasisty, która sprawdza Twoją gramatykę i słownictwo w praktyce – to 9–12 zadań w 3–4 wiązkach, odpowiadających za około 15–20% całego wyniku. To jedyna część arkusza, w której obowiązuje pełna poprawność gramatyczna i ortograficzna – tutaj drobny błąd naprawdę może kosztować cały punkt.

Ta sekcja różni się od pozostałych czterech pod jednym kluczowym względem: nie chodzi tu o zrozumienie czyjejś wypowiedzi, tylko o to, czy sam potrafisz zbudować poprawną formę językową. To najbardziej „techniczna” część egzaminu, ale dobra wiadomość jest taka, że zakres gramatyki, jaki musisz znać, jest ściśle określony i w pełni przewidywalny.

W tym artykule pokażę Ci, jakie struktury gramatyczne obowiązują na poziomie A2, jakie nietypowe typy zadań pojawiają się tylko w tej części arkusza i dlaczego akurat tutaj jedna literówka może zaważyć na wyniku bardziej niż gdziekolwiek indziej w egzaminie.

Czym jest znajomość środków językowych na egzaminie ósmoklasisty?

Znajomość środków językowych to umiejętność poprawnego stosowania struktur gramatycznych i słownictwa w pojedynczych zdaniach lub krótkich tekstach, bez odwoływania się do dłuższego kontekstu, jak ma to miejsce w rozumieniu tekstów pisanych.

Zadania w tej części opierają się na pojedynczych zdaniach lub krótkich tekstach zamieszczonych w arkuszu, czasem uzupełnionych materiałem ikonograficznym (np. zdjęciem, które trzeba opisać właściwym słowem). W przeciwieństwie do rozumienia tekstów pisanych, nie musisz tu śledzić dłuższej narracji – musisz za to precyzyjnie operować konkretną strukturą językową.

Jakie struktury gramatyczne obowiązują na poziomie A2?

Zakres gramatyki na egzaminie ósmoklasisty jest w pełni określony przez CKE. Nie ma tu niespodzianek. Oto jego najważniejsze elementy, pogrupowane według części mowy:

Czasownik:

• czasowniki modalne: can, could, may, must, should, will
• sześć czasów gramatycznych: Present Simple, Present Continuous, Present Perfect, Past Simple, Past Continuous, Future Simple
• konstrukcje: be going to, have to oraz would like to
• czasowniki złożone (phrasal verbs): np. look for, give up, turn on
• czasowniki regularne i nieregularne oraz tryb rozkazujący

Rzeczownik i przedimek:

• rzeczowniki policzalne i niepoliczalne: np. money, information jako niepoliczalne
• liczba mnoga regularna i nieregularna: np. a child – children
• forma dzierżawcza: np. my sister’s room
• przedimek nieokreślony (a/an), określony (the) i zerowy

Przymiotnik i przysłówek:

• stopniowanie regularne i nieregularne: np. good – better – the best
• konstrukcje z so, such, how, what: np. How interesting!
• miejsce przysłówka w zdaniu: np. She often goes swimming.

Zaimek, liczebnik i przyimek:

• zaimki: osobowe, dzierżawcze, zwrotne, wskazujące i nieokreślone (some, any, much, many)
• liczebniki główne i porządkowe
• przyimki miejsca, czasu i sposobu: np. at night, by bus, in London

Składnia:

• zdania ze stroną bierną w czasach Present Simple, Past Simple i Future Simple
• zdania podrzędnie złożone: przydawkowe oraz okolicznikowe (celu, czasu, miejsca, przyczyny, skutku, warunku typu 0 i I)
• konstrukcje bezokolicznikowe i gerundialne: np. I enjoy cycling, but I’m not good at swimming.

To dużo materiału, ale każdy z tych elementów pojawiał się już w Twojej nauce szkolnej. Egzamin nie wymaga niczego spoza podstawy programowej dla klas I–VIII.

Jakie typy zadań pojawiają się w tej części arkusza?

Ta część egzaminu ma najbardziej zróżnicowany zestaw typów zadań ze wszystkich pięciu obszarów arkusza.

Zadania zamknięte:

• wybór wielokrotny – zaznaczasz literę A, B albo C
• dobieranie – łączysz podane wyrazy z lukami w tekście

Zadania otwarte:

• zadanie z luką lub lukami
• parafraza zdań – przekształcasz zdanie tak, żeby zachować jego sens, korzystając z podanego słowa
• tłumaczenie fragmentów zdań na język angielski – dostajesz fragment po polsku, który musisz przełożyć na angielski
• układanie zdań z podanych elementów leksykalnych – masz zestaw wyrazów w kolejności, której nie możesz zmienić, ale możesz (i czasem musisz) dodać inne wyrazy

Te trzy ostatnie typy zadań nie pojawiają się w żadnej innej części egzaminu, dlatego warto poświęcić im osobną uwagę.

Parafraza zdań w praktyce

W tym zadaniu dostajesz zdanie wyjściowe oraz jedno słowo (zapisane wielkimi literami), którego musisz użyć, nie zmieniając jego formy. Wymaga to umiejętności przebudowania całej struktury zdania wokół narzuconego wyrazu.

My brother is a better cook than me. (WORSE)
Mój brat jest lepszym kucharzem niż ja.

I am a worse cook than my brother.
Jestem gorszym kucharzem niż mój brat.

Tłumaczenie fragmentów zdań

Tutaj dostajesz zdanie po angielsku z fragmentem w nawiasie po polsku, który musisz przetłumaczyć, wpisując maksymalnie kilka wyrazów. Sprawdza to jednocześnie gramatykę i precyzję tłumaczenia.

Who is ………………………………………… (najmłodszym studentem) in this class?
Kto jest najmłodszym uczniem w tej klasie?

Who is the youngest student in this class?

Układanie zdań z podanych elementów

W tym zadaniu dostajesz elementy leksykalne w konkretnej kolejności, której nie wolno zmieniać. Często trzeba jednak dodać dodatkowe wyrazy (np. czasownik posiłkowy albo przyimek), żeby zdanie było poprawne gramatycznie.

She has just finished her homework. (she / just / finish)
Ona właśnie skończyła swoją pracę domową.

Najsurowsza zasada oceniania w całym egzaminie

Jeśli czytałeś inne artykuły z tego cyklu, wiesz już, że zasady oceniania różnią się w zależności od części arkusza. To dobry moment, żeby dopowiedzieć ostatni element tej układanki.

• W rozumieniu ze słuchu i rozumieniu tekstów pisanych liczy się przede wszystkim komunikatywność – drobne błędy są dopuszczalne.
• W znajomości funkcji językowych poprawność liczy się tak samo jak sens odpowiedzi.
• W znajomości środków językowych obowiązuje najostrzejsza zasada ze wszystkich: wymagana jest pełna poprawność gramatyczna i ortograficzna.

Oznacza to, że odpowiedź z błędem – nawet drobnym, nawet takim, który nie zmienia sensu – zwykle nie zostanie zaliczona. Jedyny akceptowany wyjątek dotyczy wielkości liter: zapisanie wyrazu małą literą zamiast wielką (albo odwrotnie) jest dopuszczalne, o ile nie łamiesz przy tym innych zasad pisowni, np. zapisu nazw własnych.

Przykład: jedna literówka, zero punktów

Zobacz, jak wygląda to w praktyce. Załóżmy, że zadanie brzmi:

She doesn’t like spicy food. (not / like)
Ona nie lubi pikantnego jedzenia.

Odpowiedź „don’t like” (błędna forma czasownika posiłkowy dla trzeciej osoby liczby pojedynczej) nie zostanie zaliczona, mimo że sens zdania jest całkowicie zrozumiały. To dokładnie ten typ błędu, który w rozumieniu ze słuchu prawdopodobnie zostałby zaakceptowany, a tutaj kosztuje cały punkt. Dlatego właśnie ta część wymaga innego rodzaju przygotowania: nie wystarczy „rozumieć”, trzeba „produkować bezbłędnie”.

Jak skutecznie ćwiczyć znajomość środków językowych

• Ucz się gramatyki w pełnych zdaniach, nie w izolowanych regułkach. Zapamiętanie, że „Present Perfect używamy do doświadczeń życiowych” to za mało – musisz umieć to zastosować w konkretnym zdaniu.
• Podziel naukę na kategorie i wracaj do nich rotacyjnie – zamiast uczyć się „całej gramatyki naraz”, skup się np. tydzień na czasach, tydzień na przyimkach, tydzień na zdaniach podrzędnie złożonych.
• Regularnie ćwicz parafrazy zdań. To zadanie, które najbardziej rozwija elastyczność językową – uczy Cię, że tę samą myśl można wyrazić na kilka różnych sposobów gramatycznych.
• Prowadź własny „błędnik”. Zapisuj powtarzające się błędy z ćwiczeń (np. brakujące „s” w trzeciej osobie liczby pojedynczej) i wracaj do niego regularnie – to najszybsza droga do ich wyeliminowania.
• Ćwicz z limitem słów, tak jak na egzaminie. W zadaniach tego typu zwykle możesz wpisać maksymalnie trzy wyrazy w jedną lukę – trenowanie w tym ograniczeniu uczy Cię precyzji zamiast „owijania w bawełnę”.

Najczęstsze błędy w tej części egzaminu

• Zmiana formy podanego słowa w zadaniu na parafrazę, mimo że polecenie wyraźnie zabrania tej zmiany.
• Zmiana kolejności podanych elementów w zadaniu na układanie zdań, zamiast dodania brakujących wyrazów przy zachowanej kolejności.
• Pomijanie końcówki „-s” w trzeciej osobie liczby pojedynczej w czasie Present Simple – to jeden z najczęstszych, a jednocześnie najbardziej „kosztownych” błędów.
• Nadmiarowe odpowiedzi – wpisanie więcej słów niż dozwolony limit albo dodanie informacji, o którą zadanie nie prosiło.
• Tłumaczenie „słowo w słowo” z polskiego, zamiast zastosowania naturalnej angielskiej struktury gramatycznej.

👉 Zobacz więcej: Pełny przewodnik po egzaminie ósmoklasisty z angielskiego – struktura arkusza i punktacja

Najważniejsze wnioski

• Znajomość środków językowych to 9–12 zadań w 3–4 wiązkach, warte 15–20% wyniku z egzaminu.
• Zakres gramatyki jest w pełni określony przez CKE i nie wykracza poza podstawę programową dla klas I–VIII.
• Trzy typy zadań – parafraza, tłumaczenie fragmentów i układanie zdań z elementów – pojawiają się wyłącznie w tej części arkusza.
• To jedyna część egzaminu, w której wymagana jest pełna poprawność gramatyczna i ortograficzna – drobny błąd zwykle kosztuje cały punkt.
• Najskuteczniejsza nauka to ćwiczenie gramatyki w pełnych zdaniach, z limitem słów identycznym jak na egzaminie.

Jeśli chcesz przećwiczyć wszystkie struktury gramatyczne z tej listy na zadaniach w formacie egzaminacyjnym, z natychmiastową informacją, dlaczego dana odpowiedź jest błędna, zajrzyj na platformę Testyourenglish.pl. Ta część egzaminu najbardziej lubi się poddawać systematycznemu, regularnemu treningowi!

Najczęściej zadawane pytania