Drugi okres warunkowy - second conditional

Drugiego okresu warunkowego używamy, mówiąc o nierealnych bądź bardzo mało prawdopodobnych sytuacjach, które odnoszą się do teraźniejszości lub przyszłości. Tłumacząc takie zdania na polski, używamy słowa “gdyby”, zamiast słówka “jeśli”, co podkreśla, że zdarzenie, o którym mowa jest czysto hipotetyczne, pozostaje w sferze naszych życzeń. W rzeczywistości zdajemy sobie sprawę, że nie mogą one zaistnieć. Schemat budowy zdania w drugim okresie warunkowym jest następujący:

If … (past simple) , … (would + inny czasownik)

Zauważmy, że w części warunkowej występuje czas przeszły, jednak zdanie odnosi się do teraźniejszości. Spójrzmy na przykłady:

If I was taller, I would play in our school team.
Gdybym był wyższy, grałbym w naszym szkolnym zespole - nie jestem wyższy i już nie będę, stąd zdanie ma czysto hipotetyczną wymowę.

If I had a sister, we would help each other.
Gdybym miał siostrę, pomagalibyśmy sobie - ale nie mam siostry, więc znowu zdanie jest nierealne.

If I won 1 mln $, I would give up my job.
Gdybym wygrał milion dolarów, rzuciłbym pracę - znowu zdanie jest tylko naszym gdybaniem, ma charakter życzenia, w rzeczywistości nie oczekujemy żadnej wygranej i jest ona mało prawdopodobna.

If they knew English better, they would have better opportunites to find a good job.
Gdyby znali lepiej angielski, mieliby lepsze szanse na znalezienie dobrej pracy - znowu tryb przypuszczający, sytuacja nierealna.

If there was a big supermarkt in our town, we wouldn’t have to go to the nearby city.
Gdyby w naszym mieście był duży supermarket, nie musielibyśmy jeździć do pobliskiego miasta.

W drugim okresie warunkowym, zwłaszcza w piśmie, używamy were zamiast was dla 1. i 3. os. l. poj. (aczkolwiek w mowie potocznej i tak często spotyka się formę was):

If I were you, I would accept this job.
Gdybym był tobą (=na twoim miejscu), zaakceptowałbym tę pracę.

Zamiast czasu past simple możemy także użyć past continuous, jeśli to konieczne.

Podobnie jak w przypadku I okresu warunkowego, w II okresie także nie musimy uczyć się zbędnych reguł. Wystarczy pamiętać o słowie “gdyby”, którego obecność informuje nas o tym, że zdanie ma charakter hipotetyczny i należy użyć II okresu. Pamiętajmy również, że często użycie konkretnego okresu warunkowego zależy od subiektywnych odczuć osoby mówiącej, która sama określa stopień prawdopodobieństwa danej sytuacji.

Porównajmy zdania, aby zobaczyć różnice między I a II okresem warunkowym:

If I have the money, I’ll give you some.
Jeśli będę miał pieniądze, dam ci trochę - sytuacja realna, oczekujemy, że niedługo będziemy mieli pieniądze i zaznaczamy, że damy rozmówcy trochę, gdy już je zdobędziemy.

If I had the money, I would give you some.
Gdybym miał pieniądze, dałbym ci trochę - jest to sytuacja hipotetyczna, możemy tylko gdybać, bo pieniędzy nie mam i nie będę miał.

Kiedy chcemy wyrazić żal z powodu tego, iż pewna sytuacja jest tylko hipotetyczna, możemy użyć konstrukcji if only. Wówczas zdanie wynikowe najczęściej pomijamy:

If only he were more responsible!
Gdyby tylko był bardziej odpowiedzialny - ale nie jest.

If only I had enough money!
Gdybym tylko miał wystarczającą ilość pieniędzy!

Słówko if możemy zamienić na suppose/supposing/imagine, zwłaszcza przy zadawaniu hipotetycznych pytań i snuciu przypuszczeń odnośnie przyszłości:

Supposing/Suppose you won a new car, would you sell the old one then?
Przypuśćmy, że wygrałaś nowy samochód, sprzedałabyś wtedy stary?

Imagine you were accused of stealing his money, what would you do?
Załóżmy(=wyobraź sobie), że oskarżono cię o kradzież jego pieniędzy, co byś wtedy zrobił?

W main clause możemy także użyć czasowników modalnych: could lub might:

If I had more time, I could help you.
Gdybym miał więcej czasu, pomógłbym ci.

Poprzez użycie słówka posiłkowego would możemy także tworzyć znany z j. polskiego tryb przypuszczający. Wówczas występuje on bez zdania warunkowego:

I would keep an eye on him. I wouldn’t trust him.
Miałbym na niego oko. Nie ufałbym mu.

Często wykorzystywaną konstrukcją jest także użycie to be to w czasie przeszłym, co podkreśla hipotetyczność danej sytuacji:

If you were to choose the best friend of yours, who would it?
Gdybyś miał wybrać swojego najlepszego przyjaciela, kto by nim był?

Dla zaawansowanych

W drugim okresie warunkowym stosować można inwersję, pomijając słówko if. Używa się jej w języku formalnym:

Were I to go to the party, I would take you with me.
Gdybym miał iść na imprezę, zabrałbym cię ze sobą.

Możemy stosować także konstrukcję if it were not for, aby wyrazić zależność jednego zdarzenia od drugiego. Używamy tej konstrukcji, aby wyrazić wdzięczność, podkreślić wagę jakiejś czynności:

If it weren’t for you, I would be unemployed now.
Gdyby nie ty, byłbym teraz bezrobotny.

If it weren’t for Paul, we wouldn’t be here.
Gdyby nie Paul, nie byłoby nas tutaj.

Możemy także użyć konstrukcji but for + rzeczownik:

But for your help, we wouldn’t be here.
Gdyby nie twoja pomoc, nie byłoby nas tutaj.

Zapraszam jak zawsze do wykonania kilku ćwiczeń: testy z trybów warunkowych.